Tel: 0282 653 17 27

Facebook Sayfamız

Alkol Ve Madde Bağımlılığı

Alkol Bağımlılığına Giden Yol
Alkol Bağımlılık Tipleri

  1. Efkar Dağıtma ve Sıkıntı Giderme İçmeleri (Psikolojik Bağımlılık): Kişiler ruhsal ya da bedensel bir sıkıntıyı gidermek için olağandışı ve aşırı alkol almaya başlarlar. Bırakıldığı zaman kesilme belirtisi görülmez. En ufak bir sıkıntı ve üzüntüde alkol akla gelir. Bir nevi alkolizme götüren şartlanmaların başladığı dönemdir.
  2. Alışkanlık Dönemi (Olağandışı alkol alma): Gastrit, polinevrit, karaciğer yağlanması gibi bedensel bozukluklar çıkmasına karşın fiziksel bir bağımlılık ortaya çıkmamıştır. Ancak alkol kişinin hayatının bir ritüeli ve bir parçası haline gelmiştir. Eğlencesini, dinlenmesini, tatilini, yemesini, içmesini alkole göre planlamaya başlamıştır. Bağımlılıktan bir önceki dönemdir. Eğer bu dönemde farkedilirse bağımlılıktan kurtulma şansı çok yüksektir. 
  3. Titrek Alkolikler Dönemi (Ruhsal ve Fiziksel Bağımlılık): Artık istemli denetimin kalktığı, içme isteğinin önüne geçilemediği ve alkole bağımlılığın oluştuğu dönemdir. Alkole bağlı bedensel bozukluklar gelişir. Alkol bırakıldığı zaman kesilme belirtileri ortaya çıkar.  Alkol almadıklarında ortaya çıkan ‘titreme’ barizdir.  
  4. Şiddetli Bağımlılık Dönemi: Daha ağır bedensel ve ruhsal bozukluklar çıkmıştır. Alkole karşı direnç artımı oluşmuştur. Alkol azaltıldığında ya da kesildiğinde kesilme belirtileri oluşur.
  5. Alkolsüz Yaşayamama Dönemi: Kişi tabiri caizse “su gibi” alkol içer. Artık alkol bir tutku ve takıntı haline gelmiştir. Kişi adeta alkol olmazsa yaşayamayacak hale gelir. Alışılmışın çok üstünde içmelerine karşın alkole karşı dayanıklıdırlar.  

Alkol Bağımlılığı Belirtileri Nelerdir?

  • İçkiye karşı aşırı bir istek veya tutku duyma
  • Bir türlü içkiyi almayı durduramadığını düşünme
  • İçkiyi bıraktığında bırakma belirtilerinin ortaya çıkmasını önlemek için içmeye/maddeyi almaya devam etme
  • Başkalarını ağır derecede zehirleyebilecek miktarlarda içmeye devam etme
  • İçmeyi sürdürmenin kişinin sosyal, aile, iş yaşamının gereklerini yerine getirmesine engel olması
  • Alkolden başka ilgi ve zevklere yer verememe, ilgi ve zevklerinin giderek azaldığını düşünme
  • Sağlığa zararlı olduğunu, işinden eşinden olacağını bildiği halde alkolü bir türlü bırakamama

Alkole Bağlı Psikiyatrik Bozukluklar
Deliryum Tremens (Alkol Kesilme Fırtınası)

Alkolik bir bireyin bir uzman nezaretinde olmadan ve herhangi bir tıbbi önlem almadan alkolü bırakmasından sonraki 72 saat içinde ortaya çıkan ölümcül tablodur. Hastaneye yatırılan alkol bağımlılarının % 5′ inde deliryum görülebilir. 5-15 yıl ağır içme döneminden sonra ortaya çıkar. Bedensel hastalıklar, enfeksiyon, beslenme bozuklukları ve kafa travmalarına yatkınlık yaratır.

Deliryum tremensin başlıca klinik özelliği saatler ya da günler içinde gelişen ve gün içinde dalgalanmalar gösteren bilinç bozukluğudur. Bilinç bozukluğu çevrede olan bitenin farkında olma düzeyinin azalması şeklinde görülür. Hasta gün içinde açılıp kapanmalar gösterebilir. Kişinin dikkati ilgisiz uyaranlara dağılır, dikkati bir nokta üzerine odaklama yetisi bozulmuştur. Birlikte yönelim, bellek, dil ve yargılama bozuklukları bulunur. Konuşma dağınık ve ilgisizdir. Konudan atlamalar olur. Kişiyi korkutan, ürküten görsel ve dokunsal varsam ve yanılsamalar görülür.Uyku-uyanıklık döngüsü bozulmuştur. Huzursuzluk ve psikomotor ajitasyon eşlik eder, çarşaflarını çekiştirip durma, yataktan kalkmaya çalışma sık görülen belirtilerdir. Bunun yanı sıra uykuya eğilim ve stupor görülebilir. Duygulanımda bunaltı, korku, panik, öfke, çökkünlük olabilir. Hastanın görünümü şaşkın, endişeli, dağınık, gergin ve huzursuzdur. Tüm bedende yaygın titremeler, ateş, nabız ve kan basıncında artış, solunumda hızlanmadır. Sıvı kaybı ve elektrolit bozuklukları ani kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği ve akciğer enfeksiyonlarına yol açabilmektedir. Tedavi edilmezse ölüm riski % 2 dolayındadır.

Alkole Bağlı Kalıcı Bunama

Uzun süreli alkol kullanımı kalıcı bunama tablosuna sebep olabilmektedir. Zihinsel işlevlerde ve bilişsel yetilerde yaygın bir bozulma gözlenir. Bellek bozukluğu, nesneleri tanıma ve adlandırmada bozulma (agnozi), şekil çizme gibi yapılandırma bozuklukları, sorun çözme, soyutlama, yeni durumlara uyum sağlama, tasarlama, sıraya koyma gibi yönetsel işlevlerde bozulma saptanan bulgulardır. Ayrıca kişilik değişiklikleri, yargılamada bozulma, denetimsizlik, kontrolsüzlük gözlenir. Bunamaya çoğunlukla kafa yaralanmaları, vitamin eksiklikleri ve alkolün doğrudan toksik etkisinin yol açtığı düşünülmektedir. Bu kişilerin beyinleri incelendiğinde beyin kabuklarının ileri derecede volüm kaybına uğradığı tespit edilmektedir. Alkol kullanımı zamanında sonlandırılabilirse düzelme görülebilir. Ancak %50 kadarı kronikleşmektedir. Yani geri dönüşümsüz hale gelmektedir.

Wernicke- Korsakoff Sendromu

Wernicke Sendromu alkole bağlı olarak ortaya olarak çıkan kalıcı unutkanlık durumudur. Ataksi (yürürken ortaya çıkan bir nevi denge bozukluğu), konfüzyon, okülomotor bozukluklar (horizontal nistagmus, iki taraflı dışa bakış paralizisi, ışık refleksinde azalma, anizokori) önde gelen bulgularıdır.

Beslenme bozukluklarına ya da emilim bozukluklarına ikincil olarak gelişen tiamin (B1 vitamini) eksikliği sonucu olduğu düşünülmektedir. Tiamin sinir iletiminde etkinliği olan bir vitamindir. Wernicke sendromu tedaviyle düzelebilen bir durumdur. Tedavi edilmediğinde ölüm oranı % 15-20 dolayındadır. Erken dönemde yüksek doz, damardan verilecek tiamin yaşam kurtarıcıdır. Bu durumun süreğenleşmesini önler.

Korsakoff sendromu ise süreğen bir unutkanlık halidir. Wernicke Sendromu tedavi edilmediğinde ortaya çıkabilen tablodur. Klinik olarak özellikle yakın bellekte belirgin olmak üzere yakın ve uzak bellek bozukluğu gözlenir. Bellek yitimi ileriye dönük (anterograd) ve geriye dönük (retrograd) bellek yitimidir. Bilinç açıktır. Hastayla iletişim kurulabilir, anlık (immediate) bellek bozulmamış olabilir, ancak iletişim sırasında hatırlayamadığı dönemleri yeni öyküler uydurarak (konfabulasyon) tamamlar. Bu tablonun % 20′si tedaviye rağmen düzelmeyebilir.

Alkol Psikotik Bozukluk

Alkol bağımlılarının % 3′ ü zehirlenme ya da yoksunluk dönemlerinde psikotik belirtiler gösterirler. Klasik olarak alkolün azaltılması ya da bırakılmasından sonra, bilinç açıkken gözlenen işitsel varsanılar ‘Alkol Hallüsinozis’i olarak değerlendirilir. Buna ‘Organik Hallüsinozis’ de denir. Varsanılar genellikle tehdit eden, korkutan, ürküten, üçüncü bir kişinin konuşması şeklinde algılanan işitsel varsanılardır. Bu dönemde kişinin gerçeği değerlendirmesi bozulmuştur. Bilinç açıktır. Eğer varsanılar bilinç bozukluğu ile birlikte ise alkol yoksunluk deliryumu düşünülmelidir.

Alkol Paranoyası

Alkol yoksunluk ve zehirlenme dönemlerinde hezeyanlar da oluşabilir. Genelde kıskançlık paranoyaları gözlenir. Kişiler aşırı kıskançlık ve aldatılma düşünceleri içindedirler.

Alkole Bağlı Depresyon

Ağır içme ya da yoksunluk dönemlerinde ya da sonraki bir ay içinde alkole bağlı depresyon ya da mani belirtileri görülebilir. Yapılan çalışmalarda alkol bağımlılarının % 30-40′ ında zehirlenme dönemlerinin ardından 2-3 hafta ya da daha fazla süreyle majör depresif epizodu andıran belirtiler gözlenmiştir. Ağır içme dönemleri olmasa bile erkek bağımlıların % 5′ i, kadın bağımlıların % 10′ unda depresyon saptanmıştır. Depresyonun sağaltı­mında antidepresan ilaçlar kullanılabilir.

Alkole Bağlı Bunaltı Bozukluğu

Anksiyete belirtileri alkol yoksunluğu dönemlerinde sıktır. Akut yoksunluk dönemlerinde alkolikle­rin % 80′ inde panik atakları bildirilmiştir. Bu belirtiler panik bozukluk tanısı koyduracak denli ağır olabilir. Yoksunluk döneminin ilk 4-6 haftasında anksiyete nedeniyle alkol bağımlıları toplumsal ortamlardan kaçınabilirler, bu durum sosyal fobi ya da agorafobiyi andırabilir. Yine yoksunluk dönemlerindeki gerginlik, huzursuzluk yaygın anksiyete bozukluğuna benzeyebilir, klinik görünümde obsesyon ya da kompulsiyonlar bulunabilir.

Alkole Bağlı Uyku Bozukluğu

Alkol alımında başlangıçta yatıştırıcı etkisi nedeniyle uykuya dalma kolaylaşır. Uyku EEG’ sinde NREM uykusunun 3. ve 4. evrelerinde artış görülür, REM uykusu azalır. Ancak izleyen dönemlerde, uykunun ikinci yarısında uyku evreleri arasında sık geçişler olur, buna bağlı olarak gece sık uyanma gözlenir. Ayrıca alkol solunumu baskılayıcı etkisi nedeniyle solunumla ilişkili uyku bozukluklarında apnelerin artışına yol açar ve kişi için yaşamı tehdit edici olabilir.

Alkole Bağlı Cinsel Bozukluk

Alkol başlangıçta baskıyı kaldıran etkisiyle cinsel etkinliğin artışına neden olabilir. Ancak uzun süre kullanımda sertleşme güçlüğü, boşalmada bozukluklar, orgazm olamama sorunlarına sebep olabilir.

Alkole Bağlı Bedensel Bozukluk

  • Sinir iltihabı: Yürüme bozulur. Kas güçsüzlüğü reflekslerde azalma izlenir. Duyu kusurları, ağrı ve uyuşma görülür.
  • Beyincik Harabiyeti: Ayakta durma ve yürüme güçlüğü, denge bozukluğu, görme bozukluğu görülür. Kalıcı olabilir.
  • Yemek borusu iltihabı
  • Pankreatit: Diyabete sebep olabilir.
  • Karaciğer: Yetmezlik ve siroza sebep olur.
  • Besin eksikliği (MAGNEZYUM, B12)
  • Karaciğer bozukluklarına bağlı beyin hastalığı
  • Hormonal bozukluklar: Testesteron azalması,kortizol artışı, insülin artışı, sperm azalması, testislerde küçülme, iktidarsızlık, erkeklerde göğüste büyüme, kadınlarda adet kesilmesi
  • Kalp hastalıkları; yetmezlik
  • Kas hastalıkları
  • Kanser: Ağız boşluğu, yemek borusu kanseri, kalın barsak kanserleri, karaciğer kanseri, pankreas kanseri
  • Enfeksiyon hastalıkları: Zatürre, tüberküloz  

Alkolle İlgili İlginç İstatistikler

  • Amerika Birleşik Devletleri’ nde toplumun % 90’ ı yaşamının bir döneminde alkol almaktadır.
  • Erişkinlerin % 60-70′ i ise sıkça alkol kullanmaktadır.
  • Kalp hastalığı ve kanserden sonra alkole bağlı sağlık sorunları üçüncü sıradadır.
  • Erişkinlerin % 30-45′ i yaşamının bir döneminde en az bir kez aşırı alkol almaya bağlı bir sorunla (yasal, trafik, iş, okul) karşılaşmaktadır.
  • Alkol bağımlılığı riski erkeklerde kadınlardan 2 kat daha fazladır.
  • Yılda 200.000 kişi alkole bağlı bir sorundan ölmektedir.
  • Otomobil kazalarında % 75,
  • Kazadan ölümlerde % 50,
  • Adam öldürmelerde % 50,
  • İntiharlarda % 25 oranında alkol sorumludur.
  • Alkol ortalama yaşam süresini en az 10 yıl kısaltmaktadır.
  • Başka bağımlılık yapan maddelere öncülük etmektedir.
  • Trafik kazalarından ölümler ve intihar olayları da artmakta­dır. Bu olaylarda alkol birincil sorumludur. Alkol kullanımı kentlerde kırsala göre daha yaygındır.
  • Bazı mesleklerde alkol bağımlılığı daha sıktır.
  • Alkollü içki satan yerlerde çalışanlar, oyuncular, yazarlar, denizciler, doktorlar arasında alkol kullanımı daha sıktır.
  • Birinci derece akrabalarında alkol bağımlılığı olanlarda 7 kat daha fazla alkolizm görülmektedir.
  • Alkol bağımlılarının baba ve erkek kardeşlerinde alkolizm % 25 oranında daha fazla görülmektedir.
  • Japonlar alkol koklamayla bile sarhoş olurlar. Almanlar ise şişelerce biradan bile etkilenmezler.
  • Alkol bağımlılığının yaşam boyu riski kadınlarda %3-5, erkeklerde %10’ dur.
  • Alkol bağımlılığı ve alkol kötü kullanımının birlikte yaşam boyu yaygınlığı %13.8 olarak bildirilmektedir.

Alkol Bağımlılarında Kişilik

Kişilik bozukluğu alkol bağımlılığına, alkol de kişilik bozukluluğuna sebep olur.
Alkol bağımlılarında kişilik bozukluğu oranı %22-81’ dir.

Antisosyal Kişilik

En sık görülen kişilik tipi ‘Antisosyal kişilik’tir. Alkol bağımlılılarının %79’ unda ‘Antisosyal Kişilik’ görülür. Antisosyal kişiliklerin %80’ inde alkol bağımlılığı görülür.
Suçluluk hissi olmayan, sosyal ve mesleki açıdan sebatsız, başka madde bağımlılığı oranı yüksek olan kişilerdir. Bu kişilerde alkollü araba kullanma, suç işleme eğilimi fazla, aşırı erkeksi tavır sıktır.

Borderline (Sınır) Kişilik

Benzer şekilde dengesiz yaşantıları olan, kontrolsüz davranışları bulunan, sebatsız, alkol ve madde kullanımına meyilli, iletişim sorunları fazlaca olan, hiçbir işte tutunamayan kişilerdir. Oranları % 4-66’ dır. Reddedilmeye karşı aşırı duyarlıdırlar.

Tedavi

  • Alkol Zehirlenmesi ve Yoksunluk Tedavisi
  • Belirtilerin Tedavisi
  • Alkol Yoksunluk Belirtilerinin Tedavisi

Alkol bağımlılığının tedavisinde kullanılan yöntemler ile ilgili daha detaylı bilgiye “Bağımlılıklarda Tedavi” başlığı altında ulaşabilirsiniz.

pheromones